Zangeres Sophie Straat treedt op tijdens een drukbezocht festival met een duidelijke boodschap voor de moshpit.
Een menigte bij een concert waar de dynamiek in de moshpit ter discussie staat.
“Alle vrouwen naar voren, alle mannen naar achteren.” Met die kreet zette Kathleen Hanna, frontvrouw van de Amerikaanse punkband Bikini Kill, begin jaren negentig de toon. Haar boodschap was kristalhelder: “All girls to the front! I’m not kidding. All boys, be cool for once in your lives. Go back, go back, go back.“
Bikini Kill legde de basis voor de feministische riot grrrl-beweging en had genoeg van de constante mannelijke agressie tijdens optredens. De moshpits waren simpelweg te onveilig voor vrouwen.
Hanna forceerde een verandering om een veilige omgeving te creëren. “Mannen konden in de zaal zijn, maar mannen konden de zaal niet domineren,” verklaart muziekjournalist Ann Powers in The Punk Singer, een documentaire over het leven van Hanna.
Dit gedachtegoed leeft nog steeds volop. Zo lanceerde men in Utrecht recent het initiatief Girls to the Front. Zij organiseren inclusieve optredens en brengen compilatie-albums uit met uitsluitend feministische punkacts.
De radicale oproep van Sophie Straat
De Nederlandse protestzangeres Sophie Straat trekt deze zomer de Bikini Kill-lijn door, al spreekt zij een nog bredere doelgroep aan. “Ben je een vrouw? Ben je queer? Ben je van kleur? Naar voren!”, commandeerde ze in juni vanaf het podium op festival Best Kept Secret.
Vervolgens deed ze de uitspraak die de gemoederen flink verhitte: “Witte mannen naar achteren. Ik herhaal: witte mannen naar achteren.”
Sophie Straat spreekt het festivalpubliek krachtig toe vanaf het podium.
Straat scandeerde ook de leus “Flinta to the front”. Flinta is een afkorting die staat voor vrouwen, lesbiennes, intersekse, non-binaire, trans en agender personen.
Een fragment van deze oproep ging viraal nadat VPRO-muziekplatform 3voor12 het op Instagram plaatste. Het platform zag zich al snel genoodzaakt om de reacties uit te schakelen vanwege een vloedgolf aan haatberichten.
Op de nationale televisie kreeg de zangeres eveneens de volle laag. Johan Derksen noemde haar in het SBS-programma Vandaag Inside een “kutwijf”. Voormalig advocaat Bram Moszkowicz kwalificeerde de uitspraak in Nieuws van de Dag (SBS6) ronduit als discriminatie.
Bedreigingen en juridische stappen
Via haar eigen Instagram liet Straat weten bedolven te zijn onder “seksistische, antisemitische haatberichten en (doods)bedreigingen”. Ook sprak ze haar teleurstelling uit over het gebrek aan publieke solidariteit vanuit de muziekindustrie.
De uitspraken op Best Kept Secret kregen ook een juridisch staartje. Bij het Openbaar Ministerie (OM) kwamen meerdere klachten binnen, die momenteel worden bekeken, bevestigde het OM donderdag aan het Algemeen Dagblad. Haar management is onbereikbaar voor commentaar.
Toch is Straat in de muziekwereld geen uitzondering. De Britse punkzanger Frank Carter, die nu toert met de Sex Pistols, eiste tijdens het nummer ‘Wild Flower’ standaard een ‘girls only’-moshpit.
Een bezoeker wordt crowdsurfend over het publiek gedragen in de moshpit.
Vlaamse ophef en artistieke vrijheid
Hoewel de storm in Nederland vorige week na een enthousiast ontvangen show in Nijmegen leek te gaan liggen, laaide het vuur in Vlaanderen juist op. Straat herhaalde haar verzoek maandag tijdens de Gentse Feesten.
“Er is nooit tijd voor nuance,” stelde ze in Gent. “Daarvoor zijn we al veel te laat. Alle witte mannen naar achteren. Het is tijd voor de girls, de queers en people of colour.”
Het Vlaamse antidiscriminatiebureau Unia ontving vervolgens zo’n tweehonderd meldingen. Donderdagmiddag was het bureau stellig in haar oordeel: er is géén sprake van discriminatie. Unia stelt dat er geen bewijs is dat witte mannen werden uitgesloten en wijst nadrukkelijk op de artistieke vrijheid.
Bjorn Schipper, advocaat bij Plus One Legal en specialist in entertainmentwetgeving, deelt die visie. Tegen NRC vertelt hij dat de context cruciaal is. Straat verzoekt een deel van het publiek om naar achteren te gaan, maar weigert ze nergens de toegang tot het concert.
“Een dergelijk verzoek past in een punktraditie,” analyseert Schipper. Hij stelt dat de artiest schopt tegen een systeem waarin witte mannen alle ruimte innemen en gemarginaliseerde groepen worden weggedrukt. “De moshpit zonder witte mannen zou je als metafoor kunnen zien.”
Volgens de wet krijgt een kunstenaar veel ruimte om met artistieke boodschappen te shockeren. Straat zelf sloot haar veelbesproken optreden in Gent af met een oproep tot empathie: “Verplaats je een keer in een ander. Vanaf nu alleen maar liefde.”
